Sezon w gastronomii, a opłata SUP. Jak przygotować lokal na wakacje i uniknąć kar?

Sezon w gastronomii właśnie nabiera tempa. Zbliżające się wakacje to dla miejscowości nadmorskich, górskich kurortów i turystycznych miast obietnica wzmożonego ruchu i rekordowej liczby zamówień. Restauratorzy, właściciele smażalni, kawiarni czy food trucków od dawna przygotowują się do sezonu urlopowego, dopinając na ostatni guzik menu i zatrudniając dodatkowy personel. Od 1 stycznia 2024 roku doszedł jednak jeszcze jeden, niezwykle ważny obowiązek prawny – opłata SUP (Single-Use Plastics).

Brak odpowiedniego przygotowania do jej pobierania i ewidencjonowania może grozić dotkliwymi karami finansowymi. Poniżej znajdziesz kompleksowy poradnik, który w jasny sposób tłumaczy, jak zgodnie z prawem obsługiwać opłatę za plastikowe opakowania, by bezstresowo skupić się na obsłudze gości.

Kogo dotyczy opłata SUP i od jakich opakowań trzeba ją pobierać?

Obowiązek pobierania opłaty dotyczy każdego przedsiębiorcy prowadzącego jednostkę gastronomiczną, handlową lub maszyny vendingowe, który wydaje klientom napoje lub żywność na wynos w opakowaniach jednorazowych wykonanych z tworzyw sztucznych (lub zawierających plastik, np. papierowe kubki powlekane folią).

Jakie opakowania objęte są opłatą SUP? Przykłady

• Plastikowe lub papierowo-plastikowe kubki na napoje (np. na kawę, herbatę, piwo, lemoniadę) wraz z ich pokrywkami.
• Pudełka obiadowe z tworzyw sztucznych (tzw. lunchboxy), w których wydawane są posiłki przeznaczone do bezpośredniego spożycia (np. burgery, frytki, pierogi).
• Plastikowe pojemniki na sałatki z przezroczystym wieczkiem.
• Pojemniki na wynos, z których posiłek może być zjedzony bezpośrednio po otwarciu, bez konieczności dalszej obróbki (np. podgrzewania czy gotowania).

Ważne: Jeśli wydajesz posiłek w opakowaniu, które jest w 100% biodegradowalne (np. z pulpy trzcinowej) i nie zawiera polimerów syntetycznych, nie pobierasz opłaty SUP. Należy jednak uważać na opakowania „papierowe”, które wewnątrz mają cienką warstwę plastiku chroniącą przed przeciekaniem – one podlegają opłacie!

Wysokość stawek – ile musisz doliczyć do zamówienia?

Ministerstwo Klimatu i Środowiska ustaliło sztywne stawki opłaty, które restaurator ma obowiązek pobrać od klienta końcowego. Wynoszą one:

• 0,20 zł netto – za jedną sztukę kubka na napoje (w tym jego pokrywki/wieczka).
• 0,25 zł netto – za jedną sztukę pojemnika na żywność.

Należy pamiętać, że są to kwoty bazowe, do których należy doliczyć podatek VAT.

Jak prawidłowo doliczyć opłatę SUP na paragonie?

Wielu restauratorów ma problem z tym, w jaki sposób zewidencjonować opłatę na kasie fiskalnej. Zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Finansów, opłata SUP jest traktowana jako element wynagrodzenia za dostarczony towar. Oznacza to, że zwiększa ona podstawę opodatkowania sprzedawanego produktu i przyjmuje jego stawkę VAT.

Jak to wygląda w praktyce? Jeśli sprzedajesz obiad na wynos opodatkowany stawką VAT 8%, opłata SUP za pojemnik również powinna zostać opodatkowana stawką 8%. Jeśli sprzedajesz kawę ze stawką 23%, opłata za kubek przyjmuje VAT 23%.

Rekomendowane podejście do wystawiania paragonów: Najbezpieczniejszą i najczytelniejszą metodą (szczególnie na potrzeby późniejszej ewidencji) jest wyodrębnienie opłaty jako osobnej pozycji na paragonie (np. pod nazwą „Opłata SUP – pojemnik obiadowy” lub „Opłata SUP – kubek”), powiązanej z odpowiednią stawką VAT danego posiłku. Programy sprzedażowe (POS) dla gastronomii pozwalają na automatyczne doliczanie takiej pozycji przy wyborze opcji „na wynos”.

Jak prowadzić ewidencję opakowań SUP?

Pobieranie pieniędzy to tylko połowa sukcesu. Jako przedsiębiorca masz obowiązek prowadzenia dokładnej ewidencji wydanych opakowań.

• Forma ewidencji: Przepisy nie narzucają sztywnego wzoru. Ewidencję możesz prowadzić w formie papierowej (w zeszycie) lub elektronicznej (np. w arkuszu Excel).
• Co musi zawierać: Ewidencja musi określać liczbę nabytych oraz wydanych klientom opakowań (z podziałem na kubki i pojemniki na żywność) w danym roku kalendarzowym.
• Organizacja: Zapisy w ewidencji muszą być dokonywane w podziale na poszczególne województwa (jeśli masz lokale w różnych częściach kraju).
• Systematyczność: Informacje o liczbie wydanych opakowań należy wprowadzać do ewidencji w okresach miesięcznych. Dokumentację tę musisz przechowywać przez 5 lat.

Do kiedy należy zapłacić SUP i złożyć sprawozdanie?

Zgromadzone z opłaty SUP środki nie stanowią dodatkowego zarobku restauratora. Pieniądze te muszą zostać przekazane do odpowiedniego Urzędu Marszałkowskiego.

1. Kiedy zapłacić? Pieniądze pobrane od klientów w danym roku kalendarzowym musisz wpłacić na oddzielny rachunek bankowy właściwego Urzędu Marszałkowskiego w terminie do 15 marca roku następnego (czyli opłaty pobrane w 2024 roku wpłacasz do 15 marca 2025 roku).
2. Sprawozdawczość BDO: W tym samym terminie (do 15 marca) musisz złożyć roczne sprawozdanie w systemie BDO (Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami). Sprawozdanie to opiera się właśnie na prowadzonej przez Ciebie co miesiąc ewidencji. Wskazujesz w nim dokładną liczbę wydanych sztuk opakowań jednorazowych.

Przygotowanie lokalu gastronomicznego do sezonu to nie tylko ułożenie menu i zatowarowanie, ale też dbałość o procedury. Upewnij się, że Twój system sprzedażowy jest odpowiednio skonfigurowany pod opłatę SUP, a pracownicy wiedzą, kiedy należy ją doliczyć. Pozwoli to uniknąć błędów kasowych, ułatwi roczne rozliczenia w systemie BDO i zagwarantuje spokojną pracę w gorącym, letnim sezonie.